الشيخ عبد الله نعمة ( مترجم : غضبان )
9
فلاسفة الشيعة حياتهم وآراؤهم ( فلاسفهء شيعه ) ( فارسي )
اصولا عدهاى از فلاسفهء شيعه هستند كه وضع آنها پيچيده و مبهم است ، از طرفى تأليفات بسيارى هم هست كه در قرون متمادى به آنها توجهى نشده يا در اثر شرايط ناگوارى كه شيعه در قرون اوليهء اسلام تا قرون نزديك دچار آن بودند ، مفقود شده است ، زيرا ارعاب و تبعيد و تعقيب آنها در هر گوشه و كنار روى زمين مانع از استقرار آنها بود . « 1 » آن محيطهاى سياسى مشحون از ترس و خونريزى عاملى قوى و سببى عمده در پنهان شدن مؤلفان و انديشمندان شيعه و از بين رفتن آثار و تأليفات آنها بوده است ؛ چنان كه همان امر سبب شده است كه در اطراف شيعه افسانهها بسازند . ازاينرو كسانى كه از اين پيش درصدد بررسى احوال آنها برمىآمدند ، ناچار بودند براى دانستن تاريخ و مذاهب و گونههاى فكر آنها به كتابهاى مدعيان و ستمگران بدانها مراجعه كنند ، يا به كتابهايى مراجعه كنند كه در تنگناى آن شرايط دشوار نوشته شده بود . بنابراين مىتوانيم بگوييم تحقيقات كسانى كه آن كتابها را بر ضد شيعه و انديشمندان و آراء آنها در سايهء چنان محيط پرخفقانى نوشتهاند و يا كسانى كه با اتكاى به آن تأليفات كه با الهام از سياست و تعصب و مليت و نژادپرستى نوشته شده مطالبى را عنوان كردهاند ، غير منطقى و آشفته بوده و منعكسكنندهء افكار واقعى شيعه نيست و صورت حقيقى و صحيحى از عقايد شيعه را نشان نمىدهد . براى اين دسته از نويسندگان مىتوان عذرى آورد و گفت كه خود در مقام تحقيق برنيامده و به اتكاى همان كتبى كه در آن زمانها به آن صورت نوشته شده مطالبى عنوان كردهاند . ولى تصور نمىرود در مورد نويسندگان معاصر كه در كنار شيعه و انديشمندان و علماى شيعه زندگى مىكنند و در يك كشور و زير يك آسمان با آنها هستند و نوشتههاى آنها به نوشتهء كسانى مىماند كه در دورهء سانسور و ستم خردكننده كتاب نوشتهاند بتوان عذرى تراشيد . اينان ، بازهم به كتابهاى دشمنان شيعه مراجعه مىنمايند و حقيقت شيعه و آراء و عقايد و روش آنها را به اين صورت نقل مىكنند . گفتيم كه دشمنان شيعه در قرون نخستين به وحى و الهام سياسى و به انگيزهء تعصب و مليت بر ضد شيعه كتاب نوشتهاند و چون در محيط خفقان و ارعاب زندگى مىكردند ، شايد عذرى داشتهاند ! ولى معاصرين ما با فراهم بودن وسائل تحقيق چه عذرى دارند ؟ و براى انحراف از حقيقت چه بهانهاى ممكن است داشته باشند ؟
--> ( 1 ) - مطالعهء كتاب الذريعة الى تصانيف الشيعة تأليف آقاى حاج شيخ آقا بزرگ تهرانى مقيم نجف نشان مىدهد كه علماى شيعه هزاران تأليف و تصنيف در بسيارى از علوم و فلسفه داشتهاند .